آیا می دانید در قفسه بندی سالن های پرورش قارچ دکمه ای چه نکاتی را باید رعایت کنید؟

امروزه در اکثر سالن­ هاي پرورش قارچ دکمه­ اي در ايران جهت کشت از سيستم قفسه بندي استفاده مي­ شود. در مقاله‌ي انواع روش‌هاي کشت قارچ دکمه‌اي مطرح شد که يکي از روش ­هاي کشت قارچ، قفسه بندي است ولي در اين مقاله به طور کامل درباره ­ي قفسه بندي و نکات مربوط به آن توضيح مي­ دهيم.


?- مقدمه
درحالي‌که توليدکننده قارچ خوشحال است از اينکه محصولي را توليد مي‌کند که باعث افزايش سلامتي جامعه است ولي اندکي سهل‌انگاري در قفسه‌بندي سالن پرورش مي‌تواند باعث تلفات جبران‌ناپذيري شود، مخصوصاً که پرورش قارچ در کشور ما مکانيزه نيست و حضور کارگران و رفت‌وآمد آن‌ها در راهرو سالن زياد و اجتناب‌ناپذير است.

قفسه‌بندي مزاياي زيادي دارد که بر معايب آن مي ­توان چشم­ پوشي کرد. استفاده از فضا و يا افزايش سطح زير کشت را مي‌توان دليل عمده قفسه‌بندي در سالن‌هاي پرورش قارچ دانست، به‌طوري‌که در يک سالن با ??? مترمربع زيربنا با احتساب راهروهاي دسترسي مي‌توان تا ??? مترمربع سطح زير کشت ايجاد کرد که در غير اين صورت اين ميزان به يک‌پنجم تا يک‌ششم کاهش مي‌يافت.

البته استفاده از فضا خطرات و مشکلات خود را دارد مانند کار در ارتفاع که هم از جهت حمل کمپوست و خاک و هم از جهت خطر سقوط کارگر از ارتفاع، تهديدآميز است.

?- هزينه قفسه‌بندي
قفسه‌بندي قسمت عمده‌اي از هزينه‌هاي طراحي و ساخت سالن پرورش را تشکيل مي‌دهد و عدم توجه و طراحي صحيح آن، هزينه سنگيني را از جهت جاني و مالي به عهده کارفرما مي‌گذارد. اين طراحي بايستي در طرح و نقشه اوليه سالن لحاظ شود. در حال حاضر بين ??% تا ??% هزينه ثابت احداث سالن پرورش قارچ دکمه‌اي را، قفسه‌بندي تشکيل مي‌دهد و عدم دقت در طراحي و انتخاب و ساخت قفسه از نظر مالي نيز هزينه سنگين و مجددي را بر عهده کارفرما مي‌گذارد.

چون قفسه‌ها بعد از طراحي و ساخت ديگر امکان چنداني براي بهسازي و طراحي مجدد ندارند و طراحي و ساخت مجدد آن مستلزم هزينه بسيار زيادي است. پس هر تصميمي در اين خصوص بايد قبل از طراحي گرفته شود.

در مورد قفسه‌بندي‌ها به‌هيچ‌عنوان خساست به خرج ندهيد و در اين مورد صرفه‌جو نباشيد؛ زيرا بعد از طراحي و ساخت ديگر امکان طراحي مجدد نداريد و ساخت مجدد آن هزينه­ ي زيادي را بر شما تحميل مي­ کند.

?- قبل از طراحي قفسه­ بندي اين نکات را در نظر داشته باشيد:
بر اساس فرمول فشار P=F/A هرچه سطح مقطع بستر بيشتر باشد فشار وارده کمتر خواهد شد پس مي‌توانيد با اضافه کردن يک صفحه گالوانيزه به انتهاي ستون‌هاي قفسه‌بندي فشار بر سطح را کاهش دهيد.
با توجه به اينکه فشار کل وزن کمپوست و قفسه‌بندي، از ستون به کف وارد مي‌شود و خيلي زياد است، لازم است در مورد کف ­سازي سالن بسيار دقت کنيد.
?- ابعاد قفسه‌ها:

استفاده از عرض ??? سانتي‌متر با توجه به سايز بلوک‌ها و ??? سانتي‌متر در کشور ما مرسوم است که با سايز ??? سانتي‌متر، کار کارگر داخل سالن راحت‌تر است ولي اغلب از سايز ??? سانتي­ متر جهت افزايش سطح زير کشت استفاده مي‌کنند. البته با توجه به وضعيت عرض سالن و محدوديت‌هاي هر محل بايد جداگانه طراحي شود.

فاصله بين طبقات ?? تا ?? سانتي‌متر مناسب است که کار کارگران راحت‌تر باشد و اختلاف حدود ?? سانتي‌متر طبقه اول از کف سالن جهت شست‌وشو و نظافت در پايان هر مرحله کاري، لازم است.

قفسه بندي در پرورش قارچ دکمه اي
راهروهاي کناري و وسط و عرض قفسه‌بندي به عرض سالن و نوع طراحي اوليه بستگي دارد ولي در هر صورت بايد عرض قفسه به شکلي بهينه انتخاب شود که حداکثر سطح زير کشت را بدهد و از يک‌ طرف بر اساس بلوک ?? ×?? طراحي شوند (چرا در کشور ما تقريباً تمام توليدکنندگان کمپوست، ابعاد بلوک توليدي يکساني دارند) از طرف ديگر راهروهاي دسترسي هم از جهت دسترسي کارگري و جابه ­جا نمودن تجهيزات و جابه‌جايي بار چيده شده بايد طراحي شود و هم به‌گونه‌اي که گردش هوا از کنار به وسط را دچار اختلال نکند. 

تولید و ساخت صنعتی